İşletmelerin sosyal sorumluluk faaliyetlerinin finansal performanslarına etkisi

Abstract

Sosyal sorumluluk, işletmelerin iç ve dış bilgi kullanıcılarına karşı duyarlı davranışlar sergilemesini, böylece ilişki içerisinde olduğu kişi ya da kuruluşların etik değerlerine uygun faaliyetler sürdürmesini ve elde ettikleri kaynakları bulunduğu toplumun sosyal, kültürel, ekonomik olumsuzluklarını gidermede kullanmasını ifade etmektedir. Gönüllülük esasınca yapılan sosyal sorumluluk faaliyetlerine ilişkin işletmelerin faaliyet raporlarında bu faaliyetler için ek maliyetler üstlendiği gözlemlenmiş, işletmelerin klasik amacının kar beklentisi olduğu düşüncesiyle de işletmelerdeki sosyal sorumluluk faaliyetlerinin finansal performanslarına etkisinin olup olmadığı araştırılmaya değer bulunmuştur. İşletmelerin sosyal sorumluluk faaliyetlerinin finansal performanslarına etkisinin araştırıldığı bu çalışmada, Borsa İstanbul 100 Endeksi’nde yer alan ve mali sektör dışındaki 45 işletmenin 2007-2016 (dahil) arasındaki 10 yıllık faaliyet ve finansal raporları incelenmiştir. Sosyal sorumluluk göstergesi olarak küresel çapta yayınlanan ISO 26000 Sosyal Sorumluluk Yönetim Sistemi kategorileri olan kurumsal yönetişim, insan hakları, iş yerindeki uygulamalar, çevre, adil faaliyete ilişkin uygulamalar, tüketiciyi ilgilendiren konular ve toplumsal katılım ve gelişim ile ilgili uygulamalar dikkate alınmıştır. Ayrıca finansal performans göstergesi olarak muhasebe temelli olarak varlık karlılık oranı, piyasa temelli olarak tobin q oranı ve değer temelli olarak ise ekonomik katma değer kullanılmıştır. Panel regresyon analiz tekniği kullanılan çalışmanın sonucunda, varlık karlılık oranını iş yerindeki uygulamalar, çevre, tüketiciyi ilgilendiren konular ve toplumsal katılım ve gelişim ile ilgili sosyal sorumluluk faaliyetleri pozitif yönde; tobin q oranını sadece toplumsal katılım ve gelişim ile ilgili sosyal sorumluluk faaliyetleri pozitif yönde ve ekonomik katma değeri sadece iş yerindeki uygulamalar haricindeki diğer tüm sosyal sorumluluk faaliyetleri pozitif yönde etkilediği bulgusuna ulaşılmıştır.